ΝΑΡ Θεσσαλονικης

για την κομμουνιστική επαναθεμελίωση

Ευρωεκλογές: Μπλε με μαύρα στίγματα ο χάρτης της ΕΕ

Προτού καλά-καλά κοπάσουν οι αναλύσεις για τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, οι ισχυροί άρχισαν να οργανώνουν τις θέσεις τους για την επόμενη μέρα. Αφού κατάφεραν – τον τελευταίο μήνα και με αρκετή δυσκολία, είναι αλήθεια – να αποτρέψουν τον κίνδυνο έκρηξης της αποχής (σε ευρωπαϊκό επίπεδο αυξήθηκε μεν, αλλά οριακά σε σχέση με το 2004), θέτουν επί τάπητος όλα τα επίμαχα ζητήματα.

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ

Στόχος τους είναι οι λύσεις που θα δώσουν να καταστήσουν και πάλι την Ευρωπαϊκή Ένωση αξιόπιστο όχημα προώθησης και επιβολής των συμφερόντων του ευρωπαϊκού κεφαλαίου, σε βάρος φυσικά της εργαζόμενης πλειοψηφίας σε όλες τις χώρες-μέλη. Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι στη μακρά περίοδο κρίσης που προηγήθηκε – εξαιτίας των «όχι» που είπαν στις ευρωσυνθήκες Γάλλοι, Ολλανδοί και Ιρλανδοί, αλλά και της οικονομικής ύφεσης – ο σκληρός πυρήνας της ΕΕ είχε θέσει ως ορόσημο τις ευρωεκλογές, για να ξεκινήσει αμέσως μετά, τη μεγάλη επιχείρηση ανασυγκρότησης.

Την κατάσταση δείχνει να απλοποιεί το γεγονός ότι ο «άξονας» Γερμανίας και Γαλλίας βγαίνει σαφώς ενισχυμένος, κυρίως εξαιτίας του διπλού κραχ που βιώνει η Βρετανία (σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο), αλλά και της αποδυνάμωσης του μπλοκ των χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, η στάση και οι απαιτήσεις των οποίων πάντοτε αποτελούσαν βραχνά για το Βερολίνο και το Παρίσι. Έτσι, Μέρκελ και Σαρκοζί φαίνονται διατεθειμένοι να επιταχύνουν τις εξελίξεις.

Πρώτο τους μέλημα είναι να διασφαλίσουν, με όλα τα μέσα, ότι οι Ιρλανδοί (και κανείς άλλος, φυσικά) δεν θα τους επιφυλάξουν μια ακόμη δυσάρεστη έκπληξη στο δημοψήφισμα του φθινοπώρου. Εφόσον εκεί επικρατήσει το «ναι», όπως εκτιμούν, τότε η Συνθήκη της Λισαβόνας θα τεθεί σταδιακά σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου και οι δύο θα προσπαθήσουν να ελέγξουν και τις τρεις θέσεις-κλειδιά που προβλέπονται από αυτήν: του προέδρου της ΕΕ ο οποίος θα κληθεί να υποκαταστήσει τη βαρετή και άχρηστη κυκλική εξάμηνη προεδρία, του υπουργού Εξωτερικών και, φυσικά, του προέδρου της Κομισιόν.

Με τον τρόπο αυτό, σε συνδυασμό με τον περιορισμό του δικαιώματος βέτο για τους μικρούς και της αφαίρεσης από αυτούς του δικαιώματος να διαθέτουν από ένα επίτροπο στην Κομισιόν, Γάλλοι και Γερμανοί, έχοντας όπως όλα δείχνουν σύμφωνους τους Ιταλούς και κατά δεύτερο λόγο τους Ισπανούς, θα επιβάλλουν τον νόμο του διευθυντηρίου στην ΕΕ. Ενδεχομένως, μάλιστα, να συγκροτήσουν και μια «οικονομική κυβέρνηση», η οποία θα φροντίζει πιο αποτελεσματικά για την απαρέγκλιτη τήρηση από τους «27» όλων των κατευθύνσεων που θα δίνουν οι Βρυξέλλες.

Ο πολιτικός χάρτης της Ευρώπης είναι χρώματος βαθύ μπλε, με πολλά στίγματα μαύρου. Στις 20 από τις 27 χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ευρωεκλογές ανέδειξαν σε πρώτη δύναμη τα κόμματα της λεγόμενης κεντροδεξιάς τα οποία, εκεί όπου ήταν στην αντιπολίτευση – Ισπανία, Βρετανία – πέτυχαν τη μεγάλη ανατροπή. Αλλά και στις χώρες όπου τα κόμματα του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου βρίσκονταν ήδη στην κυβέρνηση – όπως στη Γαλλία, την Ιταλία, και τη Γερμανία του μεγάλου συνασπισμού – η κυριαρχία τους δεν αμφισβητήθηκε, ενώ τα ποσοστά τους, στις περισσότερες περιπτώσεις, παρέμειναν σχεδόν σταθερά, χωρίς να πληρώσουν το αναμενόμενο κόστος για την οικονομική κρίση και τα αλλεπάλληλα σκάνδαλα που έρχονται στην επιφάνεια.

Οι λίγες γωνιές οι οποίες εξακολουθούν να εμφανίζονται ως κόκκινες (με αυτό το χρώμα αποτυπώνεται συνήθως στην υπόλοιπη Ευρώπη η σοσιαλδημοκρατία, κατάλοιπο προπολεμικών εποχών), όπως η Σουηδία, η Ρουμανία, η Ελλάδα και η Μάλτα, μάλλον είναι αποτέλεσμα… αχρωματοψίας! «Σε μια περίοδο που το ‘’τέλος του καπιταλισμού’’ εμφανίζεται ως σοβαρό ενδεχόμενο, τα κόμματα των οποίων η ιστορική αποστολή ήταν να αντικαταστήσουν τον καπιταλισμό με τον σοσιαλισμό δεν προσφέρουν εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Όσο για τις πολιτικές τους σχετικά με την αντιμετώπιση της κρίσης δύσκολα μπορούν να διαφοροποιηθούν σε σύγκριση με εκείνες των αντιπάλων τους», έγραφαν για το Βατερλό των σοσιαλιστών οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, την Δευτέρα.

Στα χρόνια που πέρασαν, η παραδοσιακή ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία είναι αλήθεια ότι ολοκλήρωσε με επιτυχία τη δεξιά στροφή της, στην… ούγια της οποίας ήταν χαραγμένος ο «Τρίτος Δρόμος» των Νέων Εργατικών της Βρετανίας και το «Νέο Κέντρο» του γερμανικού SPD. Αφού αποτίναξαν κάθε κατάλοιπο ριζοσπαστισμού και ξεφορτώθηκαν, ακόμη και με πραξικοπηματικό τρόπο, τις ενοχλητικές τάσεις που παρέπεμπαν σε ένα «αναχρονιστικό παρελθόν», οι ηγεσίες των κομμάτων αυτών ανέμεναν να δρέψουν τους καρπούς της μετάλλαξής τους σε αστικούς μηχανισμούς άσκησης και διαχείρισης της εξουσίας – κατά το πρότυπο των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ, το μοντέλο και το όνομα των οποίων επιχείρησαν να αντιγράψουν ευθέως οι θλιβεροί Βελτρόνι και ντ’ Αλέμα στην Ιταλία, για να καταλήξουν παιχνιδάκι στα χέρια του ασυγκράτητου Μπερλουσκόνι.

Αντί της επιβράβευσης, όμως, ήρθε η συντριβή. Τα ιδεολογήματα που επινοήθηκαν πριν από μία περίπου 20ετία, στον απόηχο του τέλους του Ψυχρού Πολέμου, της κατάρρευσης του «υπαρκτού» και υπό το βάρος των θεωριών για το «τέλος της ιστορίας», οδηγούνται σήμερα με τη σειρά τους στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Στις περισσότερες χώρες (με εξαίρεση την Ισπανία, την Ελλάδα και τη Σκανδιναβία), η εκλογική επιρροή των κομμάτων που ανήκουν σε αυτό το στρατόπεδο έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, κάνοντάς τα συχνά να μοιάζουν με… αμελητέα πολιτική ποσότητα: 20,8% για τους Σοσιαλδημοκράτες στη Γερμανία, 23,1% για τους συντρόφους τους στην Αυστρία, 26% για τους ιταλούς Δημοκρατικούς, 16,5% για τους Σοσιαλιστές στη Γαλλία και μόλις 15,3% για τους Εργατικούς του Γκόρντον Μπράουν!

Ειδικά το παράδειγμα του Μπράουν χρήζει, από πολλές απόψεις, ιδιαίτερης προσοχής και μελέτης. Όχι μόνο επειδή είναι αυτός που καλείται σήμερα να πληρώσει τη… λυπητερή για τα επιτεύγματα της δεκαετίας του «θατσερισμού αλά Μπλερ» (στη διάρκεια της οποίας κατείχε το νευραλγικό πόστο του υπουργού Οικονομίας), αλλά και γιατί πριν από μερικούς μήνες, ο πρωθυπουργός της Βρετανίας είχε αναγορευτεί, από αρκετούς ανεκδιήγητους αναλυτές και μεγάλη μερίδα των ΜΜΕ, σε «ήρωα» του παγκόσμιου καπιταλισμού και σε πιονέρο της προσπάθειας εξόδου από την τεράστια κρίση την οποία προκάλεσε το σπάσιμο της χρηματοπιστωτικής φούσκας.

Αξιομνημόνευτη είναι και η εμπειρία των γερμανών Σοσιαλδημοκρατών. Αφού διέρρηξαν τις σχέσεις τους με την παραδοσιακή, εργατική τους βάση με την περιβόητη «Ατζέντα 2010» του Σρέντερ, στη συνέχεια και κατ’ απαίτηση του πανίσχυρου κεφαλαίου της χώρας, συνεργάστηκαν με τους Χριστιανοδημοκράτες της Μέρκελ για να διασφαλίσουν ότι τα όσα πρόβλεπε το δημιούργημά τους θα τεθούν σε εφαρμογή. Κάποια στιγμή κατάλαβαν ότι το έδαφος χανόταν κάτω από τα πόδια τους και επιχείρησαν μια ελεγχόμενη «στροφή στις ρίζες» – όμως, πολύ γρήγορα επανήλθαν στην τάξη, «πνίγοντας» πραξικοπηματικά τις φωνές διαμαρτυρίας στο εσωτερικό τους.

Όσο για τους απόγονους του Μιτεράν στη Γαλλία, το πείραμα της… Σαρκολέν δεν τους οδήγησε απλώς σε αλλεπάλληλες εκλογικές ήττες από τον Σαρκοζί, αλλά τους αφαίρεσε και τα τελευταία πιστοποιητικά αξιοπιστίας σε μια κοινωνία η οποία έχει μάθει να αναζητά ουσιαστικές και πολιτικές απαντήσεις. Κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να πέσει στο βρόντο η πρόσφατη ανάδειξη στην ηγεσία της Μαρτίν Ομπρί, κόρης του παλαίμαχου σοσιαλιστή Ζακ Ντελόρ, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να σωθεί η παρτίδα.

Απέναντι σε τέτοιους αντιπάλους, η παραδοσιακή Δεξιά δεν χρειαζόταν να επινοήσει ιδιαίτερα τεχνάσματα ούτε να κάνει μεγάλες ανατροπές για να διατηρήσει και να διευρύνει την κυριαρχία της. Είναι αλήθεια, όμως, ότι αποδείχθηκε πιο ικανή να διαβάζει τα μηνύματα της εποχής και να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις των αστικών τάξεων και των πιο συντηρητικών στρωμάτων της κοινωνίας – των λεγόμενων «νοικοκυραίων». Έτσι, αφενός, δεν δίστασε ούτε στιγμή να χρησιμοποιήσει το οπλοστάσιο και τα κεφάλαια του κράτους για να σώσει τις τράπεζες και άλλες, νευραλγικής σημασίας επιχειρήσεις, από την καταστροφή, σε βαθμό που ορισμένοι την κατηγόρησαν (αδίκως, πάντως) για επιστροφή στον Κέινς. Αφετέρου, προκειμένου να απαντήσει στην ανασφάλεια που γέννησε στις ευρωπαϊκές κοινωνίες η κρίση και η εκρηκτική αύξηση της ανεργίας, υιοθέτησε αστραπιαία μεγάλο μέρος της ατζέντας των ακροδεξιών-ρατσιστικών κομμάτων.

Με τον τρόπο δε αυτό, όσο κι αν φαντάζει παράδοξο στο πλαίσιο της γενικότερης συζήτησης που διεξάγεται, είχε ως αποτέλεσμα η εκλογική τους επιρροή να μείνει στάσιμη ή και να συρρικνωθεί στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Και πώς να γίνει διαφορετικά, άλλωστε, όταν στη Γερμανία κάνει κουμάντο στα θέματα ασφάλειας και εσωτερικής πολιτικής ο οπαδός της «μηδενικής ανοχής» Σόιμπλε, όταν στη Γαλλία μια κυβέρνηση Λεπέν δεν θα είχε τίποτε να ζηλέψει από αυτήν του Σαρκοζί, ενώ η Φόρτσα Ιτάλια του Μπερλουσκόνι ενώθηκε πρόσφατα με τους νεοφασίστες του Φίνι, στο ίδιο κόμμα.

Τελικά, όλα όσα συμβαίνουν έχουν τη λογική τους ερμηνεία – παρά την έκπληξη την οποία προσποιούνται ότι αισθάνονται κάποιοι…

Νίκησε η αποχή, αλλά όχι η αντίσταση…

Είναι τελικά η αποχή πολιτική στάση; Κι αν ναι, προς ποια κατεύθυνση – συντηρητική και αντιδραστική ή μήπως προοδευτική και, εν δυνάμει, ανατρεπτική; Μια ματιά στα αποτελέσματα των ευρωεκλογών που ολοκληρώθηκαν την περασμένη Κυριακή, μπορεί, ενδεχομένως, να δώσει ορισμένες πρώτες απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά και να βοηθήσει τη συζήτηση που έχει ανοίξει.

Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι στο σύνολο των 27 χωρών-μελών της ΕΕ, περίπου οι έξι στους δέκα ψηφοφόρους – για την ακρίβεια, το 57%, έναντι 54,5% το 2004 – δεν προσήλθαν στις κάλπες. Παρόμοιο ποσοστό καταγράφηκε σε όλες σχεδόν τις παραδοσιακές δυνάμεις (Γερμανία 57%, Γαλλία 59%, Ισπανία 55%, Βρετανία 65% και Ιταλία 33%), ενώ αρκετές χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης κυριολεκτικά δεν… κατάλαβαν ότι έγιναν εκλογές, καθώς η αποχή ξεπέρασε το 70% (Σλοβενία, Τσεχία, Ουγγαρία, Ρουμανία), για να αγγίξει ακόμη και το 80% (Σλοβακία).

Θα μπορούσε, λοιπόν, ο οποιοσδήποτε να ισχυριστεί βάσιμα ότι οι ευρωεκλογές, καθώς και όσα κόμματα έλαβαν μέρος σε αυτές, ουσιαστικά δεν νομιμοποιήθηκαν από την ξεκάθαρη πλειοψηφία των λαών της Ευρώπης. Θα δικαιούνταν, ακόμη, να σημειώσει ότι η εικόνα αυτή συνιστά μία ακόμη ένδειξη (αν όχι απόδειξη) για το γεγονός ότι οι παραδοσιακοί μηχανισμοί διαμεσολάβησης, ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις και ομάδες και την πολιτική εξουσία, έχουν ατονήσει και απαξιωθεί σε μεγάλο βαθμό, καθώς οι «μάζες» και κυρίως η νεολαία (όπου η αποχή ήταν όντως πιο αυξημένη), αναζητούν νέους δρόμους να εκφράσουν τη συμφωνία ή τη διαμαρτυρία τους με τα τεκταινόμενα και να διεκδικήσουν ρόλο και θέση.

Από αυτή την άποψη, η αποχή είναι πράγματι μια πολιτική στάση – έστω και ασυνείδητη για πολλούς. Ωστόσο, αυτή τη διαπίστωση δεν μπορεί επ’ ουδενί να στηρίξει το αυθαίρετο συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη επιλογή εκφράζει, πρωτίστως, ριζοσπαστικές διαθέσεις ή, πολύ περισσότερο, ότι είναι σε θέση να βάλει φραγμό και να ανατρέψει την αντιδραστική λαίλαπα, αδιαφορώντας για την εκλογική διαδικασία και τα αποτελέσματά της.

Εξάλλου, στη νεολαία που προτίμησε το σπίτι ή το μπάνιο, δεν συγκαταλέγονται μόνο τα παιδιά που έγραψαν τις χρυσές σελίδες των φοιτητικών και μαθητικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία και του Δεκέμβρη στην Ελλάδα, αλλά και τα χιλιάδες που είναι θαμώνες των κλαμπ και ψηφίζουν στα πανεπιστήμια με κριτήριο μια όμορφη εκδρομή, ένα αξέχαστο πάρτι ή ένα χαριστικά περασμένο μάθημα. Και βεβαίως, όλα εκείνα τα οποία δεν ανήκουν ούτε στα κινήματα ούτε στα κλαμπ, αλλά αγωνίζονται νυχθημερόν να τα φέρουν βόλτα ή να βρουν ένα νόημα και ένα στόχο ύπαρξης στον σημερινό κόσμο του χάους, της εκμετάλλευσης και της αλόγιστης κατανάλωσης.

Υπάρχει, φυσικά, και άλλη πλευρά. Διότι το 2000 δεν απέχει δα και τόσο πολύ ώστε να έχουμε ξεχάσει τι συνέβη τότε. Όταν, δηλαδή, στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, ο Τζορτζ Μπους εξελέγη πραξικοπηματικά και με τη στήριξη μόλις του 22% των Αμερικανών που είχαν δικαίωμα ψήφου, εξαιτίας της μεγάλης αποχής –ωστόσο, δεν δίστασε ούτε στιγμή να αλλάξει τα φώτα στους συμπολίτες του και σε όλο τον κόσμο.

Κατ’ ανάλογο τρόπο, όταν οι «27» θα στέλνουν προς έγκριση τις ντιρεκτίβες τους, δεν θα πτοούνται επειδή δήθεν οι Ευρωπαίοι δεν τους ψήφισαν στις ευρωεκλογές. Όταν η συντριπτική πλειοψηφία αυτής της ευρωβουλής, που αποτελείται από δεξιούς, ακροδεξιούς και σοσιαλ(νεο)φιλελεύθερους βουλευτές, θα προωθεί σκληρά και απάνθρωπα μέτρα κατά των μεταναστών, θα ψηφίζει νόμους για την εγκαθίδρυση αστυνομικού κράτους και οδηγίες για την εβδομαδιαία εργασία των 72 ή και 100 ωρών, κανείς δεν θα τους εγκαλεί με βασικό επιχείρημα ότι δεν εξελέγησαν με επαρκή λαϊκή πλειοψηφία και νομιμοποίηση.

Οι παραδοσιακοί και όψιμοι εραστές της αποχής, βεβαίως, και ειδικά οι πιο συνειδητοί από αυτούς, το πιθανότερο είναι ότι θα επιμείνουν στις απόψεις τους. Θα προβάλλουν μάλιστα το επιχείρημα ότι, ούτως ή άλλως, όλες οι εκλογές είναι μια απάτη και τίποτε δεν αλλάζει μέσα από τα κοινοβούλια, εθνικά και ευρωπαϊκό. Ότι η λύση βρίσκεται στους λαϊκούς αγώνες. Θεωρητικά, έχουν απόλυτο δίκιο – γι’ αυτό άλλωστε, η επαναστατική αντικαπιταλιστική Αριστερά δεν συμφωνεί με τον «ειρηνικό-κοινοβουλευτικό δρόμο» που έχουν αποφασίσει να ακολουθήσουν μέχρι τέλους, φανερά ή συγκαλυμμένα, τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και το ΚΚΕ.

Στην πράξη, όμως, υπάρχει διαφορά. Η αποχή από τις εκλογές, ειδικά σε μια περίοδο που δεν βρίσκονται στο προσκήνιο κινήματα ικανά να διευρύνουν τις υπάρχουσες ρωγμές και να δημιουργούν καινούριες, αποτυπώνει σε μεγάλο βαθμό τις τάσεις παραίτησης. Αντικειμενικά δε, ανοίγει τον δρόμο στις κυρίαρχες δυνάμεις του συστήματος, να προωθήσουν ακόμη πιο ανενόχλητες τα φρικαλέα σχέδιά τους. Όσο για την εικόνα της αποδυναμωμένης Αριστεράς (σε όλες της τις εκδοχές και με ελάχιστες εξαιρέσεις), ασφαλώς και εκφράζει τη χρεοκοπία των παραδοσιακών μοντέλων και υποδηλώνει ότι μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων την αντιμετωπίζει ως μέρος του προβλήματος, δεν μπορεί όμως να ερμηνευθεί ως αισιόδοξο στοιχείο.

Όσοι υποστηρίζουν το αντίθετο, καλούνται να αποδείξουν ότι, με βάση τα νέα δεδομένα, είναι πιο εύκολη η αντίσταση στην βαθιά αντιδραστική στροφή, σε όλα τα επίπεδα, την οποία προωθούν οι Βρυξέλλες και όλες οι κυβερνήσεις της ΕΕ – μαζί και της Ελλάδας, με Καραμανλή σήμερα και (ενδεχομένως) Παπανδρέου αύριο.

Εφημερίδα ΠΡΙΝ, 14.06.2009

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: